Ney Dersleri
Giriş 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15

Ney dersleri - 10

Türk Müziğinde Bugüne Kadar Kullanılan Usûller

 Değerli Neyzenler,bu dersimizde Usüller hakkında paylaşımlar yapacağız ve bilmemiz gereken usûlleri tanıtacağız.Aşağıda belirtilen usûlleri öğrenmenizi rica ediyorum.

 Usûl nedir? belirli dizilerden yapılan,kalıp halinde belirlenmiş ölçüye Usûl denir.

 Usûller; küçük Usûller ve büyük Usûller olmak üzere ikiye ayrılırlar.

 Küçük Usûl,İki adet birim zamanlıdan 15 adet birim zamanlının sonuna kadar olan usûllere Küçük Usûl adı verilir.

 Küçük Usûller 32 adettir aşağıda bu usûlleri görmektesiniz:

 TÜRK MÜZİĞİNDE BUGÜNE KADAR KULLANILAN KÜÇÜK USÛLLER

 1 -Nim Sofyan:2 Adet birim Zamana sahip.

 2 -Semai(Vals):3 Adet birim Zamana sahip.

 3- Sofyan: 4 Adet birim Zamana sahip.

 4- Türk Aksağı: 5 Adet birim Zamana sahip.

 5-Yürük Semai: 6 Adet birim Zamana sahip.

 6-Darb-ı Usûl :6 Adet birim Zamana sahip.

 7-Devr-i Hindi:7 Adet birim Zamana sahip.

 8-Devr-i Turan:7 Adet birim Zamana sahip.

 9-Düyek:8 Adet birim Zamana sahip.

 10-Müsemmen:8 Adet birim Zamana sahip.

 11-Darb-ı Bulgar:8 Adet birim Zamana sahip.

 12-Aksak :9 Adet birim Zamana sahip.

 13-Evfer :9 Adet birim Zamana sahip.

 14- Raks Aksağı : 9 Adet birim Zamana sahip.

 15- Oynak :9 Adet birim Zamana sahip.

 16-Üçleme:9 Adet birim Zamana sahip.

 17-Aksak Semai:10 Adet birim Zamana sahip.

 18-Aksak Semai Evferi:10 Adet birim Zamana sahip.

 19-Lenk Fahte :10 Adet birim Zamana sahip.

 20-Ceng-i Harbi:10 Adet birim Zamana sahip.

 21-Tek Vuruş:11 Adet birim Zamana sahip.

 22-Frenkçin: 12 Adet birim Zamana sahip.

 23-Nim Çember:12 Adet birim Zamana sahip.

 24-İkiz Aksak 12 Adet birim Zamana sahip.

 25-Mazmuri: 12 Adet birim Zamana sahip.

 26-Nim Evsat: 13 Adet birim Zamana sahip.

 27-Şark-ı Devr-i Revanı: 13 Adet birim Zamana sahip.

 28-Bektaşi Devr-i Revanı: 13 Adet birim Zamana sahip.

 29-Devr-i Revan :14 Adet birim Zamana sahip.

 30-Devr-i Turki :14 Adet birim Zamana sahip.

 31-Musabba:14 Adet birim Zamana sahip.

 32-Raksan: 15 Adet birim Zamana sahip.

 33-Bektaşi Raksanı : 15 Adet birim Zamana sahip.

 

 

 Büyük Usûl Nedir?

 Onaltı Adet birim zamanlıdan 120 adet birim zamanlının sonuna kadar olan usûllere Büyük Usûl adı verilir.

 Büyük Usûller 29 adettir aşağıda bu usûlleri görmektesiniz:

 

 TÜRK MÜZİĞİNDE BUGÜNE KADAR KULLANILAN BÜYÜK USÛLLER

 1-Bektaşi Raksı: 16 Adet birim Zamana sahip.

 2-Çifte Düyek: 16 Adet birim Zamana sahip.

 3-Fer :16 Adet birim Zamana sahip.

 4-Nim Berefşan:16 Adet birim Zamana sahip.

 5-Nim Hafif : 16 Adet birim Zamana sahip.

 6-Darb-ı Turki: 18 Adet birim Zamana sahip.

 7-Nim Devir: 18 Adet birim Zamana sahip.

 8-Fahte:20 Adet birim Zamana sahip.

 9-Durak Evferi : 21 Adet birim Zamana sahip.

 10-Hezec : 22 Adet birim Zamana sahip.

 11-Şirin :22 Adet birim Zamana sahip.

 12-Çenber : 24 Adet birim Zamana sahip.

 13-Nim Sakil : 24 Adet birim Zamana sahip.

 14-Evsat: 26 Adet birim Zamana sahip.

 15-Beste Devr-i Revanı:26 Adet birim Zamana sahip.

 16-Şark-ı Devr-i Revanı : 26 Adet birim Zamana sahip.

 17-Devr-i Kebir: 28 Adet birim Zamana sahip.

 18-Frengifer: 28 Adet birim Zamana sahip.

 19-Remel: 28 Adet birim Zamana sahip.

 20-Devr-i Sagir: 30 Adet birim Zamana sahip.

 21-Hafif: 32 Adet birim Zamana sahip.

 22-Berefşan:32 Adet birim Zamana sahip.

 23-Muhammes:32 Adet birim Zamana sahip.

 24-Darb-ı Hüner: 38 Adet birim Zamana sahip.

 25-Sakil: 48 Adet birim Zamana sahip.

 26-Nim Zincir: 60 Adet birim Zamana sahip.

 27-Hâvi:64 Adet birim Zamana sahip.

 28-Darb-ı Fetih: 88 Adet birim Zamana sahip.

 29-Zincir: 120 Adet birim Zamana sahip.

 Günümüzde bu usûllerin pek çoğu kullanılmamaktadır.Genelde yapılan eserler 15 adet birim zamanlı Usûlleri geçmemektedir.

 Bir eseri en güzel şekilde icra etmemiz için o eserin usûlünü bilmeliyiz. Aksi taktirde parçamızı deşifre edemeyiz. (Deşifre:Bir müzik parçasının notasını ilk görüşte okumak ve seslendirmek Büyük larousse 6. cilt sayfa:3092)

 Aşağıda bilmemiz gereken usûller hakkında bilgiler sunuyoruz:



 NİM SOFYAN USÛLÜ :

 Türk müziğindeki en küçük ve basit usûlün ismine Nim Sofyan Usûlü denir.

 2/8 lik ve 2/4 lük iki mertebesi vardır.

 İki adet birim zamanlı ve iki darblı (vuruşlu) usûldür.

 Vuruluşu: DÜM 1, TEK 1 şeklindedir

 Nim Sofyan usulünün en çok kullanılan ikinci Mertebesi aşağıdadır:
Nim sofyan

Örnek Notamızı tıklayarak büyütebilirsiniz.





 SEMAİ USÛLÜ :

 Üç adet birim zamanlı ve üç darblı Düm 1,Tek 1,Tek 1 , şeklindeki usüle Semai Usûlü denir.

 3/8 lik, 3/4 lük ve 3/2 lik mertebeleri vardır.

 İkinci ve en çok kullanılan ikinci mertebesi aşağıdadır:
Semai

Örnek Notamızı tıklayarak büyütebilirsiniz.





  SOFYAN USÛLÜ :

 4 Adet birim zamanlı ve 3 vuruşlu usülün adına Sofyan Usûlü denir.

 4/8 lik, 4/4 lük ve 4/2 lik mertebeleri vardır.

 Vuruluşu: DÜM 2, TE 1, KE 1 Şeklindedir.

 Sofyan usûlünün en çok kullanılan ikinci mertebesi aşağıdadır:
Sofyan

Örnek Notamızı tıklayarak büyütebilirsiniz.





 TÜRK AKSAĞI USÛLÜ :

 5 Adet birim zamanlı ve 3 vuruşlu usülün adına Türk Aksağı Usûlü denir.

 5/8 lik mertebesi vardır.

 Vuruluşu: DÜM 2, TEK 2, TEK 1 Şeklindedir.

 En çok kullanılan birinci mertebesi aşağıdadır:


Türk Aksağı



 Türk Aksağı ilk olarak Hacı Arif Bey tarafından bulunmuştur. Daha sonra İsmail Hakkı Bey tarafından yukarıda gördüğünüz gibi düzenlemiş ve kızının ismi olan Süreyya ismi verilmiştir. Bu usûl günümüzde yine Türk Aksağı adı ile anılmaktadır.

 

Örnek Notamızı tıklayarak büyütebilirsiniz.





 YÜRÜK SEMAİ USÛLÜ :

 Altı adet birim zamanlı ve beş darplı(vuruşlu) usûle Yürük Semai Usûlü adı verilir.

 6/8 lik,6/4 lük ve 6/2 lik üç mertebesi vardır.

 Vuruluşu:DÜM 1, TEK 1, TEK 1, DÜM 1, TEK 2 şeklindedir.

 En çok kullanılan ikinci mertebesi aşağıdadır:
Yürük Semai

 

Örnek Notamızı tıklayarak büyütebilirsiniz.





 DEVR-İ HİNDİ USÛLÜ :

 Yedi adet birim zamanlı ve beş darblı Düm 1,Tek 1,Tek 1,Düm 2,Tek 2 şeklindeki küçük ve birleşik usûle Devr-i Hindi Usûlü denir.

 7/8 lik ve 7/4 lük iki mertebesi vardır.

 En çok kullanılan ikinci mertebesi aşağıdadır:
Devri Hindi

 

Örnek Notamızı tıklayarak büyütebilirsiniz.





 DÜYEK USÛLÜ :

 Sekiz adet birim zamanlı ve beş darblı usûle Düyek Usûlü adı verilir.< /p>

 8/8 lik ve 8/4 lük iki mertebesi vardır. Usûl,senkopludur. (Senkop: Kuvvetli darb ile hafif olan darbın yer değiştirmesidir.)

 En çok kullanılanı 8/8 lik birinci mertebesidir.

 Vuruluşu: DÜM 1, TEK 2, TEK 1, DÜM 2, TEK 2 şeklindedir.

 En çok kullanılan ikinci mertebesi aşağıdadır:
Düyek

 

Örnek Notamızı tıklayarak büyütebilirsiniz.

Bu usûl günümüzde en çok kullanılan usûldür.





 AKSAK USÛLÜ :

 Dokuz adet birim zamanlı ve altı darblı usûle Aksak Usûlü denir.

 9/16 lık,9/8 lik ve 9/4 lük üç mertebesi vardır.

 Vuruluşu:DÜM 2, TE 1, KE 1, DÜM 2, TEK 2, TEK 1 şeklindedir.

 En çok kullanılan ikinci mertebesi aşağıdadır:
Aksak

 

Örnek Notamızı tıklayarak büyütebilirsiniz.



 

 Aksak usûlünün birinci mertebesine Yürük Aksak ya da Çifte Sofyan denir. Daha ağır icra edilenine de Aydın denir. İkinci mertebesinin ismi de Aksak dır. Üçüncü mertebesi olan 9/4 lük usûle de Ağır Aksak adı verilir. Bu Usûlün en önemli özelliği usûl başındaki Dümün tamamının ve onu takip eden Te nin yarısının Es işaretli olmasıdır. Biz buna Anakruz diyoruz.

 Aşağıdaki eserde bir Ağır aksak eser notasını görmektesiniz.

 Anakruz:Bir esere usûlün ortasından ya da başından olmaksızın herhangi bir yerinden girilmesidir. Ağır Aksak Usûlündeki tüm eserler Anakruzlu başlar.

 

Örnek Notamızı tıklayarak büyütebilirsiniz.





 EVFER USÛLÜ :

 Dokuz adet birim zamanlı ve altı darblı usûle Evfer Usûlü denir.

 9/8 lik ve 9/4 lük iki mertebesi vardır.

 Vuruluşu: DÜM 2, TE 1, KE 1, DÜM 2, TEK 1, TEK 2 şeklindedir.

 En çok kullanılan birinci mertebesi aşağıdadır:
Evfer

Usûlün,İkinci mertebesine ise Ağır Evfer Usûlü adı verilir.

 



 RAKS AKSAĞI USÛLÜ :

 Dokuz adet birim zamanlı ,dört darplı ,küçük ve birleşik usûle Raks Aksağı Usûlü denir.

 9/8 lik ve 9/4 lük mertebeleri vardır. Vuruluşu: DÜM 2, TEK 3, DÜM 2, TEK 2 şeklindedir.

 En çok kullanılan birinci mertebesi aşağıdadır:
Raks Aksağı

 

Örnek Notamızı tıklayarak büyütebilirsiniz.





 AKSAK SEMAİ USÛLÜ :

 On adet birim zamanlı ve altı vuruşlu usûle Aksak Semai Usûlü adı verilir.

 10/16 lık,10/8 ve 10/4 lük mertebeleri vardır.

 Vuruluşu:DÜM 2, TE 1, KÂ 2, DÜM 2, TEK 2, TEK 1 şeklindedir.

 En çok kullanılan ikinci mertebesi aşağıdadır:
Aksak Semai

 

Örnek Notamızı tıklayarak büyütebilirsiniz.





 Türk Müziğindeki Saz Semaisi formundaki Eserlerin çoğunda, Nakış Semailerde, Köçekçelerde, Oyun Havalarında ve Şarkılarda sıklıkla kullanılmıştır.

 Usûlün 10/16 lık birinci mertebesine Curcuna adı verilir.

  10/4 lük üçüncü mertebesine de Ağır Aksak Semai denir.





 AKSAK SEMAİ EVFERİ USÛLÜ :

 On adet birim zamanlı ve altı darblı usûle Aksak Semai Evferi Usûlü adı verilir.

 10/8 lik ve 10/4 lük mertebeleri vardır

 Vuruluşu: DÜM 2, TE 1, KÂ 2, DÜM 2, TEK 1, TEK 2 şeklindedir.

 En çok kullanılan birinci mertebesi aşağıdadır:
Aksak Evferi





 DEVR-İ REVAN USÛLÜ :

 Ondört adet birim zamanlı ve altı darblı usûle Devr-i Revan Usûlü denir.

 14/8 lik ve 14/4 lük mertebeleri vardır.

 Vuruluşu:DÜM 3, DÜM 2, TEK 2, DÜM 3, TEK 2, TEK 2 şeklindedir.

 En çok kullanılan birinci mertebesi aşağıdadır:
Devri Revan



Örnek Notamızı tıklayarak büyütebilirsiniz.





 RAKSAN USÛLÜ :

 Onbeş adet birim zamanlı ve on darblı bu küçük usûsle Raksan Usûlü adı verilir.

 15/8 lik ve 15/4 lük mertebeleri vardır.

 Araplar bu usûle Lema ismini vermektedirler.

 Vuruluşu:DÜM 3, DÜM 2, TEK 2, DÜM 3, TEK 2, TEK 2 şeklindedir.

 En çok kullanılan birinci mertebesi aşağıdadır:

 

 

 Bu usûl,Bir güzele bakıp gönlümü verdim,Söğüdün yaprağı narindir narin,gibi eserlerde kullanılmıştır.

 Fazlaca kullanılmış bir usûl değildir.

Örnek Notamızı tıklayarak büyütebilirsiniz.



 Önemli Not :Bu güne kadar geldiğimiz dersleri bitirmeden,tüm alıştırma ve uygulamaları tamamlamadan diğer derse geçmeyiniz.

 

 

Ney Dersleri
Giriş 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15

© www.neyzenim.com Neyzen Zeki Sözen