| |
|||||








Minyatür ve Gravürlerde Ney Minyatür ve Gravür örnekleri de bize Ney hakkında bilgiler veriyor. Topkapı Sarayı Müzesi'nde özellikle Hayreddin Paşa'nın yazmış olduğu Süleymannâme adlı eserde, Nakkaş Osman'ın hazırlamış olduğu Surnâme adlı eserde farklı kitaplar, albümler ve levhalar içerisinde toplam 13.533 adet minyatür bulunmaktadır. Sadece minyatürler, 451 cilt kitap ve albüm içerisinde toplanmıştır. Aşağıdaki minyatürde 1558 yılında yapılan ve Süleymannâme adlı eserde bulunan minyatür örneğini görmekteyiz. Süleymannâme, Kanuni Sultan Süleyman'ın tahta çıkışından 1558 yılına kadar olan olayları anlatan bir sanat eseridir. Süleymannâme'de 69 adet minyatür bulunmaktadır. Eserin yazarı Fethullah Arif Çelebi'dir. Neyin uzunluğu yaklaşık olarak 60-65 cm olarak tahmin edilmektedir. Her iki Neyzen de Neyleri sağ el üstte olacak şekilde üflüyor.Her iki Neyin de başparesini görebiliyoruz. Bu minyatür,Topkapı Sarayı Müzesinde bulunmaktadır. Resmin üzerine tıklayarak büyütebilirsiniz.
Klasik Dönem Osmanlı minyatür sanatının en önemli yapıtlarından birisi de Surnâme'dir. Surnâme'nin konusu Sultan 3.Murat'ın oğlu Şehzade Mehmet sünnet töreni için hazırlattığı muhteşem düğündür. Yabancı ülke temsilcilerinin de davet edildiği ve dünya ülkelerine İmparatorluğun kudretini göstermek amacıyla bu düğün 52 gün sürmüştür. Surnâme, 1582 yılında Sultan 3.Murat Han için hazırlanmıştır. Nakkaş Osman ve ekibi tarafından 250 minyatürle yapıldığı kayıtlara geçen eserin bazı sayfaları eksiktir. Alttaki minyatürde Neyzen ve diğer enstrumantistleri görmektesiniz. (Topkapı Sarayı Müzesi İntizami Surname-i Hümayun) Resmin üzerine tıklayarak büyütebilirsiniz.
Aşağıda gördüğümüz minyatürde de İbrahim Paşa Sarayı'ndaki sünnet düğününden bir örnek yer almaktadır. Minyatürde düğünle ilgili gösteriler sunan ve meydanda müzik yapan bir topluluk görülmektedir. Minyatürde iki neyzen bulunmaktadır. Resmi büyütmek için üzerine tıklayabilirsiniz.
Lala Mustafa Paşa ve müzisyenleri alttaki eserde görmekteyiz. Mustafa Ali'nin Nusretname adlı eserinde bu minyatür mevcuttur. Lala Mustafa Paşa'nın doğu seyahatinde Konya'da mola vermesi sırasında yapılan minyatürdür. Eser halen Topkapı Sarayı Müzesinde bulunmaktadır. Resmin üzerine tıklayarak büyütebilirsiniz.
Aşağıdaki minyatürde, Okmeydanı'nda Sultan III. Ahmed'in huzurunda müzik yapan bir grup müzisyeni görüyoruz. Neyzenler, diğer minyatürlerden farklı olarak başlarına sikke giymişlerdir. Ancak bu müzik grubu, Mevlevî klasik saz topluluğu olarak değerlendirilmemelidir. Resmi büyütmek için üzerine tıklayabilirsiniz.
Aşağıdaki eserin Ney ile ilgisi olmasa da önemli bir gravür örneği olduğu için sunumunu yapmaktayız. Süleymaniye Kütüphanesi'nde (İstanbul'da) yer alan bu eser, Osmanlı görsel kültürün toplumsal korkuları ve beklentileri doğrultusunda çeşitlendirilmesini gösteriyor. Eserde gördüğünüz gibi kıyamet gününde İsrafil meleğinin Sur Borusunu üflemesi betimlenmiş. Resmin üzerine tıklayarak büyütebilirsiniz.
Aşağıdaki eserde, Levnî'nin müzisyenlerden oluşan bir topluluğu tasvir ettiği minyatürü görüyoruz. Dört kadın müzisyenin yer aldığı eserde zurna, pan flüt, tanbur ve daire gibi çalgılar tasvir edilmiştir. 1720–1730 yıllarına tarihlenen bu eser, Levnî'nin minyatür sanatındaki önemli örneklerinden biridir. Eser, Topkapı Sarayı Müzesi'nde bulunmaktadır. Resmi büyütmek için üzerine tıklayabilirsiniz.
Aşağıdaki minyatürde gördüğünüz gibi iki adet Neyzen mevcut. Neyzenlerin, iki eli de Neyin perdelerinin üzerindedir. Neyleri, sanki klarnet çalar gibi düz tutmuşlar. Minyatürün boyutu 8x6,4 cm civarındadır. Bu minyatüre yazma adı Külliyati Kâtibi olan ve kasidelerden oluşan külliyatta rastlıyoruz. Külliyati Kâtibi , 271 sayfadan oluşmaktadır. Minyatür, Sultan'ın maiyeti ile eğlenmesini gösteriyor. Resmin üzerine tıklayarak büyütebilirsiniz.
Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi'nde R.989 numarasıyla kayıtlı Külliyât-ı Kâtibî adlı yazmada, Şemseddin Muhammed b. Abdullah Nişâpûrî'nin eseriyle ilişkili bir tasvirde çeng, def ve ney sazlarını görmekteyiz. Aşağıdaki resmi büyütmek için üzerine tıklayabilirsiniz.
1500'lü yıllara tarihlenen ve Viyana'daki Avusturya Millî Kütüphanesi'nde bulunan Codex Vindobonensis adlı eserde bir kadın neyzen gravürü yer almaktadır. Aşağıdaki resmi büyütmek için üzerine tıklayabilirsiniz.
İstanbul'un fethinden sonraki yüzyıllarda, oryantalist ressamlar ney, neyzen ve semazenlerden etkilenmiş; tanbur, def ve ud gibi çalgıları da konu alan pek çok eser üretmişlerdir. Bu eserlerden biri, 11 Mayıs 1824 – 10 Ocak 1904 tarihleri arasında yaşamış Fransız ressam, heykeltıraş ve öğretmen Jean-Léon Gérôme'un Whirling Dervishes (Semazenler) adlı tablosudur. Resmi büyütmek için üzerine tıklayabilirsiniz.
Sayfa Başı
© www.neyzenim.com — Neyzen Zeki Sözen |